Teleskop do obserwacji wizualnych (DS i planet)

Jedna z najbardziej popularnych kategorii doboru teleskopu, którą musimy wyraźnie podzielić na dwie podkategorie:

  • teleskop do wizualnych obserwacji obiektów głębokiego nieba (Deep Space), czyli mgławic, gromad, galaktyk itp;
  • teleskop do wizualnych obserwacji planet i oczywiście naszego Księżyca.

Zacznijmy od pierwszej kategorii, która w tym przypadku opiera się w zasadzie na jednej regule. Aby zaobserwować tak słabe obiekty jak mgławice czy galaktyki, musimy dysponować dużą aperturą (średnicą) naszego teleskopu aby móc je zobaczyć.

Nie jest prawdą, że mniejszym teleskopem zobaczymy je również, ale nieznacznie gorzej.

Mając mniejszą aperturę nie zobaczymy wielu obiektów w ogóle! O tym jak wiele zobaczymy decyduje więc wyłącznie apertura oraz oczywiście sprawność optyczna naszego teleskopu.

Co więcej apertura ma również większy wpływ na końcowy efekt niż nawet dokładność wykonania optyki. Oczywiście, czym dokładniej wyszlifowane i wypolerowane zwierciadło tym lepiej. Niestety 10” idealnie wypolerowane zwierciadło i tak nie pokaże więcej niż 12-14” seryjnie produkowany Newton!

Bardzo istotne w jasnych Newtonach są również warunki w jakich będziemy prowadzić obserwacje. Jasne (światłosilne) Newtony uwielbiają ciemne miejsca obserwacyjne i można śmiało stwierdzić, że są one o wiele ważniejsze niż sam teleskop. Idealne miejsce to każde ciemne miejsce z odsłoniętym maksymalnie horyzontem. Uciekajmy od miast, miasteczek, latarni i wszelkich sztucznych źródeł światła.

Na pewno ktoś w tym miejscu chciałbym zapytać. „Dlaczego nie refraktor?”

Mimo, że generuje lepszej jakości obraz w zasadzie każdy refraktor będzie po prostu zbyt drogi w stosunku do teleskopu Newtona. Na rynku nie znajdziemy refraktorów o średnicy 200 mm. Nasze poszukiwania powinniśmy czynić więc wyłącznie wśród dużych zwierciadlanych Newtonów lub dość drogich dużych Schmidtów-Cassegrainów.

Dobieramy montaż

W większości przypadków oczywistym wyborem będzie zwykły Newton umieszczony na montażu Dobsona. Dlaczego Dobson? To proste. Tylko taki montaż jest w stanie obsłużyć większe największe Newtony, a koszt zakupu montażu paralaktycznego jest zawsze większy niż cena tuby optycznej!

Podsumowując widzimy więc, że powinien to być Newton na montażu azymutalnym Dobsona.

Oczywiście montaż paralaktyczny również możemy stosować, jednakże ze względu na wielkość i ciężar tuby, będziemy wymagał dość dużej stabilności. 8 calową tubę możemy śmiało „powiesić” na montażu zgodnym z EQ5, 10 calowa może być stosowana na montażu HEQ5 lub EQ6, 12 calowa wymaga w zasadzie już nowego montażu EQ7, który niedługo pojawi się na naszym rynku.

Sprawdźmy teraz jakiej wielkości teleskop nas interesuje.

Jak zawsze głównym problemem są koszta i możliwości transportowego takiego przyrządu.

Najbardziej popularnym teleskopem w Polsce jest jak do tej pory tzw. „Synta 8”. Ten 20 cm Newton na montażu Dobsona, kosztuje aktualnie w okolicach 1.200 zł. i stanowi atrakcyjną ofertę dla wielu początkujących obserwatorów nieba. Przy niezbyt dużym wydatku otrzymujemy sporej wielkości lustro, które umożliwi obserwacje kilkuset bądź nawet kilku tysięcy obiektów na naszym niebie. Nie przypadkowo w internecie znajduje się bardzo wiele pochlebnych opinii na temat tego teleskopu. Duża powtarzalność produkcyjna, odpowiedniej wielkości zwierciadło i dobra cena to główne cechy popularności tego teleskopu.

W przypadku firmy Sky-Watcher w ofercie znajdują się 3 rodzaje tych teleskopów, występujące w 6 rozmiarach.

3 główne rodzaje to:

  • wersja zwykła (pełna zamknięty biały tubus z prowadzeniem ręcznym);
  • wersja Flex (wersja rozsuwana z prowadzeniem ręcznym);
  • wersja Flex GoTo (wersja rozsuwana z systemem GoTo);

Wersja Flex zajmuje dużo mniej miejsca i łatwością można już przenosić i przewozić. Nawet 12 calowy teleskop z wysokości łącznej wynoszącej 154 cm składamy do zaledwie 107 cm wraz z podstawą!

Rozmiary to wersje 6, 8, 10, 12, 14 i 16 calowa, przy czym pamiętajmy, że ilość wpadającego światła do teleskopów rośnie szybciej niż ich średnica i jest proporcjonalna z powierzchnią zwierciadła. Dla poniższych teleskopów wynosi ona:

6 cali – 150 mm – 166 cm2;

wersja zwykła: http://deltaoptical.pl/teleskop-sky-watcher-synta-sk-dobson-6,d734.html

8 cali – 200 mm – 299 cm2 – 80% więcej od modelu 6 calowego;

wersja zwykła: http://deltaoptical.pl/teleskop-sky-watcher-synta-sk-dobson-8-pyrex,d781.html

wersja rozsuwana: http://deltaoptical.pl/teleskop-sky-watcher-synta-dobson-8-rozsuwany,d1300.html

wersja rozsuwana z GoTo: http://deltaoptical.pl/teleskop-sky-watcher-synta-dobson-8-goto,d2012.html

10 cali – 254 mm – 486 cm2 – 63% więcej od modelu 8 calowego;

wersja zwykła: http://deltaoptical.pl/teleskop-sky-watcher-synta-sk-dobson-10-pyrex,d735.html

wersja rozsuwana: http://deltaoptical.pl/teleskop-sky-watcher-synta-dobson-10-rozsuwany,d1299.html

wersja rozsuwana z GoTo: http://deltaoptical.pl/teleskop-sky-watcher-synta-dobson-10-goto,d2010.html

12 cali – 305 mm – 698 cm2 – 44% więcej od modelu 10 calowego;

wersja zwykła: http://deltaoptical.pl/teleskop-sky-watcher-synta-sk-dobson-12,d984.html

wersja rozsuwana: http://deltaoptical.pl/teleskop-sky-watcher-synta-dobson-12-rozsuwany,d1301.html

wersja rozsuwana z GoTo: http://deltaoptical.pl/teleskop-sky-watcher-synta-dobson-12-goto,d2011.html

14 cali – 356 mm – 955 cm2 – 37% więcej od modelu 12 calowego;

wersja rozsuwana: http://deltaoptical.pl/teleskop-sky-watcher-synta-dobson-14-rozsuwany,d1948.html

16 cali – 406 mm – 1244 cm2 – 30% więcej od modelu 14 calowego;

wersja rozsuwana: http://deltaoptical.pl/teleskop-sky-watcher-synta-dobson-16-rozsuwany,d2014.html

wersja rozsuwana z GoTo: http://deltaoptical.pl/teleskop-sky-watcher-synta-dobson-16-goto,d2013.html

Jak więc widzimy różnica pomiędzy 8 a 16 calowym to nie dwukrotność ilości wpadającego do teleskopu światła lecz ponad 4 krotność (4,16x więcej). Dlatego właśnie tak ważne jest aby teleskop był o jak największej średnicy.

Stosując dużego Newtona nie zapominajmy o doborze podstawowych i niezbędnych dodatków jak szerokokątny okular o dużej ogniskowej dający nam małe powiększenie i o stosowanych bardzo często uniwersalnym filtrze mgławicowym, np. UHC-S, który doskonale poradzi sobie ze sztucznym zaświetleniem okolicy usuwając fragment zółtego sodowego widma. Dzięki połączeniu dużego teleskopu, odpowiedniego okularu z filtrem UHC-S obserwacje obiektów mgławicowych stają się bardziej niż zadawalające. A słyszane podczas obserwacji „och”, „łał” są słyszane dość często.

Opcjonalnym wyborem może być zakup teleskopu systemu Schmidta-Cassegraina (SCT), który w Polsce ze względu na swoją cenę nie jest zbyt popularny. Teleskopy firmy Celestron posiadają światłosiłę f/10, którą za pomocą specjalnego reduktora możemy zmienić do f/6,3 stając się dość jasnym teleskopem, którym śmiało możemy prowadzić obserwacje wizualne. Teleskopy SCT stosujemy na ogół na montażach paralaktycznych lub azymutalnych (widłowych). Absolutne minimum dla mniejszych teleskopów to montaże zgodne pod względem udźwigu z EQ5. W zestawieniu z montażami azymutalnymi (widłowymi) dość dobrze spisują się wersje dwuramienne (CPC), gorzej jednoramienne (SE).

Przejdźmy do drugiej kategorii, w której omówimy teleskop do wizualnych obserwacji planet i Księżyca.

W obserwacjach takich czołową rolę odgrywa ogniskowa, a tuż za nią również średnica, która dalej będzie odpowiedzialna za zdolność rozdzielczą naszego teleskopu. Dość uniwersalnym teleskopem stanie się wspominany przed chwilą system Schmidta-Cassegraina (SCT) lub Maksutowa. W obydwóch przypadkach teleskopy umożliwią nam obserwacji szczegółów na powierzchni planet i Księżyca. Dysponując ogniskowymi rzędu 1500 do 2700 mm, często będziemy sięgać po dodatkowe rozwiązania sztucznego zwiększania ogniskowej teleskopu.

Tzw. soczewki Barlowa umożliwiają zwiększanie ogniskowej w przedziale na ogół od 2 do 5 razy. W obserwacjach wizualnych stosowanie rozwiązań zwiększających ogniskową powyżej 3 razy staje się mocno dyskusyjne.

Teleskop Newtona, również oczywiście możemy stosować do obserwacji planet i Księżyca, co więcej z niezłym efektem. Tutaj wręcz wskazane było by sztuczne zwiększenie ogniskowej o 2 czy 2,5 razy. Efekt obserwacji będzie zależał jak zawsze od chwilowych warunków w jakich przyjdzie nam dokonywać obserwacji. Stabilność atmosfery tzw. seeing mocno wpływa na jakość obserwacji planet i Księżyca. W przypadku Księżyca będziemy w stanie zauważyć obiekty o rozmiarach około 1 km. Często warto bez obaw i bez wielkiej teorii obliczeniowej powiększać obraz Księżyca tak mocno jak się da. Księżyc to jedyny obiekt, na tyle jasny, którego wzory na maksymalne powiększenie teleskopu nie dotyczą.

 

W ostatnim czasie pojawiły się również teleskopy Delta Optical – GSO, które oferują odrobinę więcej niż Sky-Watchery.

Główne różnice i cechy to, sprawność zwierciadła głównego na poziomie 94%, wbudowany wentylator wspomagający chłodzenie lustra głównego, solidny wyciąg okularowy Crayforda produkcji GSO z mikrofocuserem 1:10. Wyciąg ten wykonany jest bardzo precyzyjnie, nie wykazuje żadnych luzów, wytrzymuje obciążenie akcesoriami o masie do 3 kilogramów. Dodatkowo w zestawie odnajdziemy okular Erfle’a o ogniskowej 30 mm, idealny do obserwacji mgławic, gromad i dużych obszarów nieba. Pole widzenia tego okularu wynosi 65 stopni co w praktyce pozwala uzyskać obraz o średnicy 1,8 stopnia. Okular Plossla o ogniskowej 9 mm. Zapewniający dobrą ostrość obrazu przy większych powiększeniach, przeznaczony do obserwacji Księżyca oraz planet.

Mocowanie tuby do statywu wykonane zostało w sposób precyzyjny. Tubus zawieszony jest przy użyciu solidnych stalowych wałków. Regulacja docisku obustronna i bardzo precyzyjna. Elementy mocujące wykonano z użyciem obrabiarek CNC. Istnieje również możliwość przesuwania tuby optycznej względem mocowania. Pozwala to na precyzyjne wyważenie teleskopu w przypadku zastosowania cięższych okularów. W osi azymutu zastosowano specjalne łożysko minimalizujące opory i pozwalające na precyzyjne obracanie teleskopu za obiektem.

Delta Optical – GSO – 8″ – http://deltaoptical.pl/teleskop-delta-optical-gso-dobson-8-f6-m-crf,d2295.html

Delta Optical – GSO – 10″ – http://deltaoptical.pl/teleskop-delta-optical-gso-dobson-10-f5-m-crf,d2298.html

Delta Optical – GSO – 12″ – http://deltaoptical.pl/teleskop-delta-optical-gso-dobson-12-f5-m-crf,d2297.html

Ten wpis został opublikowany w kategorii Bez kategorii. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>